Waarom we allemaal op 5 oktober in Amsterdam moeten zijn
Waarom ik een demonstrant werd
Aangezien dit een wat langere blog is heb ik voor iedereen met haast een samenvatting gemaakt (die mag je ook naar je vrienden en familie sturen als je ze uitnodigt om ook te komen). Voor de volledige tekst, scroll je naar beneden.
In mijn hele leven ben ik welgeteld bij één demonstratie geweest die niet tegen de genocide in Palestina gericht was (ik heb heel nobel voor de generaties na mij zonder succes tegen het leenstelsel gedemonstreerd). Inmiddels weet ik al niet meer bij hoeveel demonstraties ik geweest ben. Dit waren mijn redenen om eindelijk weer de straat op te gaan:
1. Het zichtbaar maken van medemenselijkheid. Daar begint het mee voor mij; laten zien aan de Palestijnen dat hoe stug onze regeringen ook doorzetten met hun wanbeleid, hun leed niet ongezien voorbij gaat. Hoe bevreemdend zou het zijn als dit land miljarden in een genocidaal regime stopte en niemand daarvoor de straat op ging? Voor iedereen die dit overleeft, moeten we laten zien dat medemenselijkheid nog bestaat.
2. Ons land is schuldig, zowel historisch als nu; al 80 jaar lang leggen we de rekening van de WOII bij de Palestijnen neer.
3. Demonstreren heeft stiekem toch wel zin. Wanneer heb je voor het laatst een zwarte piet gezien? Hoe hebben vrouwen hun stemrecht verkregen? Waarom stopte Microsoft deze week met het leveren van cloud diensten om miljoenen Palestijnen af te luisteren? Precies, protest.
4. Het westen heeft voorgoed zijn pro-mensenrechten masker afgedaan, we moeten daar iets tegenover zetten. De internationale rechtsorde wordt afgebroken om deze genocide te kunnen voortzetten. Zolang wij vastgeketend zijn aan de VS door handel, door technologie en militair bondgenootschap, geldt uiteindelijk maar een belang: dat van hun bottom line.
Dat lijkt misschien te groot en onmogelijk om tegen in verzet te komen, maar als Microsoft één ding bewezen heeft deze week dan is het dat de wonderen de wereld nog niet uit zijn.
Wees erbij op 5 oktober!
De volledige versie
Wellicht lees je dit uit nieuwsgierigheid, omdat je mij kent. Misschien ga je zelf ook regelmatig naar demo’s of in ieder geval naar de grote en ben je nieuwsgierig naar wat een ander drijft. Misschien heb je al allerlei redenen in je hoofd waarom je niet wilt gaan demonstreren. Misschien ben je nieuwsgierig naar de beweegredenen van al die verwarde mensen die wel gaan. Mocht je in de laatste categorieën valt, dan hoop ik dat dit betoog vlammend genoeg is om je toch over de streep te trekken om die rode lijn mee te komen trekken.
In mijn hele leven ben ik welgeteld bij één demonstratie geweest die niet tegen de genocide in Palestina gericht was. Het eerste en voor lange tijd laatste protest dat ik bijwoonde was tegen de afschaffing van de basisbeurs en invoering van het leenstelsel voor studenten.
Een stukje nieuws van na die demonstratie:
“Ze zei dat de studenten zich niet gek moeten laten maken door "spookverhalen". "Het hoger onderwijs blijft toegankelijk voor iedereen. Het wordt niet onbereikbaar voor arme studenten," aldus de minister. Ze benadrukt dat de aanvullende beurs omhoog gaat en de afbetaling van de schuld omlaag gaat. "Je hoeft minder per maand af te betalen", aldus Bussemaker.”
Als ik dit nu terug lees ben ik blij dat ik me tegen zulke elitaire prietpraat heb verzet, maar verder vond ik het een desillusionerende ervaring. In mijn herinnering was het een groot protest, maar van wat ik er nu over terug kan vinden, viel dat blijkbaar tegen. Toch was er veel politie en ME op de been. Zij lokten in mijn beleving agressie uit bij de demonstranten. Het eindigde in een chaos waarin ik me niet veilig voelde. In het nieuws vond ik bovendien dat demonstranten gecriminaliseerd werden. Niet alleen bij dit specifieke protest, maar überhaupt. De basisbeurs werd afgeschaft en ik had besloten; demonstreren is zinloos.
Wat is er sindsdien veranderd?
Het begon met een documentaire over The White Helmets over de gelijknamige burgerorganisatie in Syrië. Deze burgerorganisatie begon in 2013 met een groep vrijwilligers, die mensen onder het puin van bombardementen haalden, terwijl het regime van Assad continu de eigen burgerbevolking aanviel. De documentaire werd opgenomen tijdens de belegering van Aleppo in 2016. In een scène zitten jonge mannen, vrijwilligers, bij elkaar te praten over de situatie. Op dat moment halen zij dagelijks onschuldige mannen, vrouwen en kinderen soms levend, vaak dood onder hun verwoeste huizen of scholen vandaan. Een van hen zegt dan dat wat hij het ergste vindt, de stilte van de rest van de wereld is. Het gevoel dat het niemand iets kon schelen, dat nergens op de wereld zich nog iemand bekommerde om wat daar gebeurde.
1. Het zichtbaar maken van medemenselijkheid
De decennialange dominantie van het Israëlische narratief in onze media maakt dat van Palestijnen altijd een soort lijdzaam slachtofferschap wordt verwacht. We verwachten van hen dat hun verzet geweldloos blijft en hun houding vergevingsgezind, terwijl zij hun geliefden in stukken in plastic tassen terug krijgen of helemaal niet meer terugvinden onder het puin. Zij zijn ons hun goede kwaliteiten helemaal niet verschuldigd, wij hen wel!
Daar begint het dus mee voor mij; laten zien aan de Palestijnen dat hoe stug onze regeringen ook doorzetten met hun wanbeleid, hun leed niet ongezien voorbij gaat.
Onze kranten en sociale media tijdslijnen staan bol van hun leed. Hoe bevreemdend zou het zijn als er niet op iedere vijf stoplichten in de stad iemand in burgerlijke ongehoorzaamheid een Palestijns vlaggetje had geplakt? Hoe bevreemdend zou het zijn als dit land miljarden in een genocidaal regime stopte en niemand daarvoor de straat op ging? Ik vind het al bevreemdend genoeg dat ik op plekken kom, waar het gesprek hier niet of zelden over gaat en dat ik niet altijd de ballen vind om dat gesprek dan te openen.
Voor iedereen die dit overleeft, moeten we laten zien dat medemenselijkheid nog bestaat.
2. Ons land is schuldig, zowel historisch als nu
Er is niet alleen schuld vandaag in het niet veranderen van de relatie met Israël. Het antisemitisme dat Nederland 102.000 Joden deed deporteren in de WOII, dat zorgde voor jarenlange stilte hierover na de WOII, dat Joodse weeskinderen naar een land stuurde waar ze niemand kenden en dat anderen toebehoorde, dat Joodse mensen die terugkeerden uit kampen hun 'achterstallige huur of premies' vroeg, is onderdeel van waarom we hier beland zijn. We hebben vanaf het begin de rekening van de WOII bij de Palestijnen neergelegd.
Er is schuld in de jarenlange onkritische houding tegenover de Israël lobby door overheden en media. Er doen de laatste tijd oneindig veel verhalen van mensen de ronde, die het gevoel hebben nu pas echt te begrijpen wat daar gaande is. Van jongs af aan ben ik zelf altijd erg geïnteresseerd geweest in de wereld om mij heen. Ik heb International Development Studies gestudeerd en dacht dat ik aardig bewust was van de Palestijnse zaak, maar de hoeveelheid nieuwe dingen die ik heb geleerd over die geschiedenis van vóór 7 oktober is nog steeds groot. Dat ‘de gemiddelde Nederlander’ (waarmee ik mensen bedoel, die zich niet professioneel als diplomaat, als politicus, als journalist of humanitair hulpverlener bezig houden met Palestina), vooral bang is om uitgemaakt te worden voor antisemiet als die zich uitspreekt tegen genocide is niet vreemd in deze context. Na twee jaar genocide op livestream, vele overschreden rode lijnen verder, heeft iedereen echter wel genoeg mogelijkheden gehad om zich te informeren, dus kom mee en eis een einde aan de Nederlandse medeplichtigheid. Ook als ‘gemiddelde Nederlander’ kun je je verantwoordelijkheid pakken.
3. Demonstreren heeft stiekem toch wel zin
Inmiddels heb ik ook de tijd genomen om te reflecteren op mijn voormalige gevoel dat demonstreren niet zou werken. Dat was het namelijk; een gevoel, geen waarheid, want er zijn wel degelijk veel dingen veranderd in de wereld door massale demonstraties. Deze week nog postte ik op LinkedIn over Microsoft dat zijn cloud services niet meer beschikbaar stelt voor het afluisteren van Palestijnen. Een ander recent voorbeeld is het verdwijnen van zwarte pieten uit het Sinterklaasstraatbeeld. Ze zijn nog niet helemaal weg, maar dat hun tijd voorbij is lijkt me evident. Ik denk dat bijna iedere volwassene ingezetene van Nederland dit gesprek op zeker moment met vrienden, collega’s of familie wel gehad heeft en daar nog wel actieve herinneringen aan heeft. Hadden die gesprekken in overwegend witte kringen ook plaats gevonden als er geen demonstraties waren geweest?
Andere mooie voorbeelden zijn het vrouwenkiesrecht en het abortusrecht. Dit zijn allemaal voorbeelden van dingen waar ik persoonlijk voorstander van ben, maar er zijn ook genoeg voorbeelden van demonstraties die hun uitwerking hadden vanuit conservatieve en zelfs fascistische hoek. Ik voel alleen niet de behoefte daar hier ruimte aan te geven.
4. Het westen heeft voorgoed zijn mensenrechtenmasker afgedaan, we moeten daar iets tegenover zetten
Zoals ik al aangaf heb ik altijd veel interesse gehad in de wereld om ons heen. Dat betekent ook dat ik het gevoel heb al mijn hele leven te kijken naar genocides, waarvan het ons niet lukt ze te voorkomen, terwijl genocides vaste patronen volgen. Rwanda, Srebrenica, Soedan, Congo, …. Voor mij heeft echter de genocide in Palestina iets bloot gelegd, waarvan ik altijd hoopte dat het niet waar was. Daarvoor bewijs geleverd.
Ik heb altijd gedacht dat we als ´het Westen´, Europa en haar bondgenoten de intentie hadden ons te bevrijden van ons koloniale erfgoed. Ik zag wel dat we daar niet zo goed in waren, dat dat erg langzaam ging, dat er nog veel racisme aanwezig was, dat bias alom aanwezig was, dat de media uitingen van zelfs hulporganisaties (of juist) daar ook aan bijdroegen, maar hoopte dat we wel als basis hadden dat we ons best zouden doen om beter te worden. Om Nederland op een dag echt van alle Nederlanders te laten zijn en Europa van alle Europeanen. Dat soort dingen hoopte ik en nog meer moois en van dat geloof ben ik compleet afgevallen. Tegelijkertijd geloof ik dat we ons met alles dat we hebben moeten verzetten tegen een terugkeer naar de oude wereld waarin kolonialisme en onderdrukking de standaarden waren. Simpelweg omdat die wereld onacceptabel is.
Als ik moet leven in een wereld waarin we leefbaarheid voor een paar rich, lucky few nastreven en we de rest onder het puin zo hard mogelijk moeten proberen te vergeten, doe me dan maar weer dat planeetje van de Kleine Prins. Doe mij dan maar ergens ver weg van dit alles.
Waarin ik dit bewijs zie? In het feit dat we deze genocide niet slechts oogluikend toestaan, niet een beetje wegmoffelen als ach dat zijn die mensen daar. We steken niet zomaar onze kop in het zand alsof het met onze geschiedenis niks te maken heeft, zoals we dat voor Congo of Soedan doen. We gaan nog een stap verder: we zijn bereid om de internationale rechtsorde af te breken, zodat deze genocide door kan gaan. We staan kritiekloos toe dat leden van de International Criminal Court (ICC) worden gesanctioneerd en geïntimideerd (zie bronnenlijst). Mensenrechten- en humanitaire organisaties met een lange staat van dienst, die we altijd serieus nemen, worden nu door onze overheden in twijfel getrokken of genegeerd (in hun oordeel dat er genocide plaatsvindt, maar ook over de noodzaak van bijvoorbeeld medische evacuaties).
De VS neemt hierin de leiding, het sanctioneren van de ICC begon al onder Biden, maar Europa doet er vervolgens ook niks substantieels mee. Zolang wij vastgeketend zijn aan de VS door handel, door technologie en militair bondgenootschap, geldt uiteindelijk maar een belang: dat van hun bottom line.
Dat lijkt misschien te groot en onmogelijk om tegen in verzet te komen, maar als Microsoft één ding bewezen heeft deze week dan is het dat de wonderen de wereld nog niet uit zijn.
Wees erbij op 5 oktober!
Bronnenlijst
Voor alle onderwerpen geldt dat dit slechts een hele kleine greep is uit wat erover beschikbaar is.
Over onze biases
Ik benoem boeken en andere bronnen, die mij in het bijzonder raakten.
Perfecte Slachtoffers (Perfect Victims) - Mohammed El-Kurd (boek, in het Engels te luisteren op Nextory bijvoorbeeld, maar ook als Nederlands boek beschikbaar)
Geweten - Maurits de Bruijn (boek)
Over onze rekening
Andere tijden - Joodse oorlogswezen
Na-oorlogs Nederlands anti-semitisme
Over protest
Jerry Afriyie over 10 jaar KOZP
Parlement.com - Vrouwenkiesrecht
The Guardian over Microsoft, 25 september 2025
Over de afbraak van de Internationale rechtsorde
Dit betreft een aantal artikelen van het afgelopen jaar om tezamen enigszins een tijdslijn van relevante gebeurtenissen weer te geven.
NRC, oktober 2024: Palestijnen doen aangifte wegens Israëlische pogingen het ICC te beïnvloeden
CEPA, juli 2025 Will Europe Bother Fighting for an Imploding ICC
